AN interesting obituary appeared in The New York Times recently, though the death of its subject last month was largely unnoticed beyond his family and friends.

That’s not surprising. Delmer Berg wasn’t a celebrity. He wasn’t someone with great wealth or influence. He had never held public office. He was a Californian. He worked as a farmhand and stonemason. He did some union organizing. He was vice president of his local N.A.A.C.P. chapter. He protested against the Vietnam War and nuclear weapons. He joined the United States Communist Party in 1943, and, according to The Times, he remained an “unreconstructed Communist” for the rest of his life. He was 100.

He was also the last known living veteran of the Abraham Lincoln Brigade.

Not many Americans younger than 70 know much about the Lincoln Brigade. It became the designation given to the nearly 3,000 mostly American volunteers who fought in the Spanish Civil War in 1937 and 1938. They fought on the Republican side, in defense of the democratically elected leftist government of Spain, and against the Nationalists, the military rebels led by Gen. Francisco Franco.

The Nationalists claimed their cause was anti-Communism and the restoration of the monarchy, and the Republicans professed to fight for the preservation of democracy. Fascists led the former, while Communists, both the cynical and naïve varieties, sought control of the latter. And into the Republican camp came idealistic freedom fighters from abroad.

The Lincoln Brigade was originally called a battalion, one of several volunteer units that were part of the International Brigades, the name given the tens of thousands of foreign volunteers who came from dozens of countries, and were organized and largely led by the Comintern, the international Communist organization controlled by the Soviets. Franco’s Nationalists were supported by Nazi Germany and Mussolini’s Italy.

Spain became the theater where the three most powerful ideologies of the 20th century — Communism, fascism and self-determination — began the war that would continue, in some form or another, for more than half the century until the advocates of liberty, and their champion, the United States, prevailed.

Not all the Americans who fought in the Lincoln Brigade were Communists. Many were, including Delmer Berg. Others, though, had just come to fight fascists and defend a democracy. Even many of the Communists, like Mr. Berg, believed they were freedom fighters first, sacrificing life and limb in a country they knew little about, for a people they had never met.

You might consider them romantics, fighting in a doomed cause for something greater than their self-interest. And even though men like Mr. Berg would identify with a cause, Communism, that inflicted far more misery than it ever alleviated — and rendered human dignity subservient to the state — I have always harbored admiration for their courage and sacrifice in Spain.

I have felt that way since I was boy of 12, reading Hemingway’s “For Whom the Bell Tolls” in my father’s study. It is my favorite novel, and its hero, Robert Jordan, the Midwestern teacher who fought and died in Spain, became my favorite literary hero. In the novel, Jordan had begun to see the cause as futile. He was cynical about its leadership, and distrustful of the Soviet cadres who tried to suborn it.

But in the final scene of the book, a wounded Jordan chooses to die to save the poor Spanish souls he fought beside and for. And Jordan’s cause wasn’t a clash of ideologies any longer, but a noble sacrifice for love.

“The world is a fine place and worth the fighting for,” Jordan thinks as he waits to die, “and I hate very much to leave it.” But he did leave it. Willingly.

Mr. Berg went to Spain when he was a very young man. He fought in some of the biggest and most consequential battles of the war. He sustained wounds. He watched friends die. He knew he had ransomed his life to a lost cause, for a people who were strangers to him, but to whom he felt an obligation, and he did not quit on them. Then he came home, started a cement and stonemasonry business and fought for the things hebelieved in for the rest of his long life.

I don’t believe in most of the things that Mr. Berg did, except this. I believe, as Donne wrote, “no man is an island, entire of itself.” He is “part of the main.” And I believe “any man’s death diminishes me, because I am involved in mankind.”

So was Mr. Berg. He didn’t need to know for whom the bell tolls. He knew it tolled for him. And I salute him. Rest in peace.

New York Times, march, 24, 2016

John McCain is a Republican senator from Arizona.

Als middelbare scholier kocht ik in de jaren zestig in Arnhem De Koopman in de (mooie) vertaling van Bert Voeten. Ik heb het origineel onlangs herlezen en wat me nu opvalt, is het anti-semitische karakter van het toneelstuk. Daar zijn intussen bibliotheken over vol geschreven en het debat is nooit verstomd. De legitieme vraag is uiteraard of je met de blik van latere tijden het werk mag beoordelen, hetgeen tot op zekere hoogte een academische kwestie is, Shakespeare kende Auschwitz niet, wij wel.

Wat me na al die jaren eigenlijk het meest verbaast is het tijdstip waarop de vertaling van Bert Voeten verscheen: slechts een paar jaar na de Tweede Wereldoorlog. Hij maakte de vertaling voor De Haagse Comedie die met Paul Steenbergen in de rol van Shylock het stuk in het seizoen (1958-59) opvoerde. Steenbergen kreeg daarvoor de Louis d’Or. Het juryrapport: de Koopman van Venetie, ontstaan in een tijd toen ook in Engeland de middeleeuwse anti-semitische tendenties heersten, is op goede gronden allengs onbespeelbaar geworden. Paul Steenbergen heeft echter de moed gehad, tegen de alom bekende creatie van Louis Bouwmeester in de daardoor gevestigde opvatting in te gaan en daarbij een Shylock te creëren, vol waardigheid, moed en wijsheid. Deze creatie heeft de opvoering van het werk gerechtvaardigd”. Een merkwaardige beoordeling omdat Shylock noch bij Shakespeare noch bij Bert Voeten een man vol wijsheid en moed is, maar daarover later meer. Eerst een samenvatting van het plot:

Bassanio, een jonge edelman uit Venetië, leent met behulp van zijn vriend, de scheepsmagnaat, Antonio geld om indruk te kunnen maken op Portia, zijn droomvrouw. Antonio’s kapitaal staat uit op zee, dus deze leent het geld bij de Joodse bankier Shylock. Die heeft echter nog wat te vereffenen met Antonio, en neemt een bijzondere clausule in de overeenkomst op: als Antonio het geld niet terugbetaalt heeft Shylock recht op een pond vlees uit zijn het lichaam.
Bassanio is niet de enige die belangstelling heeft voor de mooie en rijke Portia. Haar overleden vader heeft in al zijn wijsheid drie kistjes gemaakt, een van goud, zilver en lood. In één kistje zit haar portret, en wie dat kistje kiest zal z’n dochter krijgen. Er zijn voor Bassanio vele kapers op de kust die een gok willen wagen. Allen gokken verkeerd, behalve Bassanio die tot onuitsprekelijke vreugde van Portia het juiste kistje van lood met haar portret kiest. Eind goed, al goed? Niet echt!.
Door berichten dat Antonio’s schepen zijn vergaan kan die het geld niet terugbetalen en Shylock maakt zich daadwerkelijk op om een pond vlees uit zijn lichaam snijden, en wel bij zijn hart. Bassanio komt net op tijd om met geld van Portia hem vrij te kunnen kopen: hij biedt het dubbele, driedubbele, zelfs het tienvoudige, maar Shylock accepteert het niet, hij wil wraak. Het gerechtshof vindt Shylock meedogenloos, maar wil geen precedentwerking doorde in de overeenkomst vastgelegde rechten te schenden. Portia, intussen “getrouwd” met Bassanio, verschijnt aan het hof, vermomd als mannelijke rechtsgeleerde, en oordeelt dat Shylock alleen recht heeft op een pond vlees en geen bloed, dus als er toch bloed vloeit komt hij in moeilijkheden. Ook als hij een milligram teveel of te weinig uitsnijdt. Hierop geeft Shylock zich moedeloos gewonnen. Als straf raakt hij het grootste deel van zijn geld kwijt en moet zich tot overmaat van ramp tot het christendom bekeren.
(Zijn dochter Jessica heeft dat al eerder uit vrije wil gedaan).

In De Koopman van Venetië lopen twee verhaallijnen door elkaar: de romance tussen Portia en Bassanio en het contract tussen Antonio en Shylock. De linking pin tussen de beide verhaallijnen is de interessante figuur van Portia. De titel Koopman van Venetië is dan ook enigszins misleidend. Het werk wordt algemeen als een komedie gezien maar er komen ernstige thema’s aan bod: handhaving van de wet versus willekeur, schijn en werkelijkheid, slimme vrouwen en domme mannen, opofferende (homosexuele?) vriendschap en de botsing tussen christelijke waarden en het Jodendom.
Portia is een aantrekkelijke en slimme aristocrate die van aanpakken weet. Haar geliefde Bassanio is een profiteur, die zelfs het leven van zijn vriend in de waagschaal stelt om –straatarm als hij is – een schatrijke jonge vrouw te kunnen trouwen. Portia zegt ergens over hem dat hij een scholar en soldier is maar dat blijkt nergens uit. Wel houdt hij een mooie monoloog over werelds ijdelheid: Ja het uiterlijk is vaak aan het wezen vreemd; steeds wordt de wereld door schijn bedrogen…(act 3, scene 2). De andere centrale figuur, Antonio de ondernemer, is een melancholicus die lijdzaam de ontwikkelingen ondergaat. Hij verafschuwt de woekerpraktijken waarvan hij Shylock beschuldigt en minacht hem. Hij verzinnebeeldt bij uitstek de christelijke waarden/wereld en hij is het die van Shylock eist dat hij zich bekeert.

In Shakespeares wereld zijn de slechteriken de intrigerende persoonlijkheden (in tegenstelling tot de meestal wat fletse tegenpolen): Lady Macbeth, Richard ll, Richard lll, Macbeth zelf, de Koning van Denemarken in Hamlet, om enkelen te noemen. Shylock hoort niet thuis in dit illustere gezelschap. Hij heeft hart noch ziel en is een (anti-semitisch) archetype. De enige keer dat hij zich in menselijke bewoordingen uit is in zijn fameuze monoloog : I am a Jew. Has not a Jew eyes..(act3 scene 1)
Shakespeare voert Shylock op als een niets en iemand  ontziende geldwolf, die de christelijke wereld door een joods religieuze bril misprijzend bekijkt. Hij is bankier op de beurs in Venetië en heeft vele vijanden onder de Venetiaanse burgerij, waaronder Antonio, gemaakt. Zij spreken hem vrijwel permanent vol minachtig aan met Jew. Een enkele keer als Shylock. Hij wordt geminacht, bespuugd en bespot. Geld is voor Shylock zaligmakend, maar niet zijn ultieme drijfveer. Hij wordt gedreven door een felle haat tegen het Christendom, gesymboliseerd door de koopman Antonio. Hem eenmaal in zijn macht hebbend, is hij niet te vermurwen en wil dat zijn contract (een pond vlees uit Antonio’s lichaam) tot ontzetting van iedereen stipt nageleefd wordt, ook al wordt hem (via Portia) een fabelachtig bedrag aangeboden om daarvan af te zien. Uiteindelijk dwingt een juridische truc van diezelfde Portia hem op de knieën en moet hij zwaar boeten voor zijn vermetelheid.

De Koopman van Venetië is een vrij saai, controversieel verhaal, maar prachtig om te lezen. Shylock is zoals gezegd een karikatuur en zijn Venetiaanse counterparts fatsoensrakkers. Maar Shakespeare zou Shakespeare niet zijn als er geen prachtige one-liners in zouden staan. Om een paar van zijn allerbekendste te noemen:
• It is no mean happiness to be seated in the mean
( het is meer dan een middelmatig geluk om tot de middelmaat te behoren).
• Fast bind, fast find
(goed opgeborgen, snel gevonden)
• Drones hive not with me
(aan hommels heb ik niets; degenen die niet werken hebben bij mij niets te zoeken)
• Is is a good devine that follows his own instructions
(de beste prediker is hij die zijn eigen vermaningen ter harte neemt)
• I hold the World but as the World: a stage where every man must play a part.
( ik houd de wereld slechts voor wat zij is: een schouwspel waar elk een rol moet spelen).
• Hanging and wiving goes by destiny
(hangen en trouwen worden door ‘t lot bepaald)
• All things that are, are with more spirit chased than enjoyed
(men jaagt de dingen gretiger naar dan ze genoten worden)

Vijftig jaar geleden las ik als middelbare scholier voor het eindexamen Engels de bekende novelle van de Amerikaanse schrijver Ernst Hemingway De oude man en de zee (oorspronkelijke titel The Old Man and the Sea).

Het boekje was onder middelbare scholieren populair omdat het dun is, spannend en makkelijk – in steenkool Engels – na te vertellen. Van de vele technische visserstermen begrepen wij en de examinator niets, dus geen vragen daarover.
Achteraf bezien heb ik er weinig van begrepen. Het is een boekje met een diepe gelaagdheid.  Het gaat over veel meer dan alleen maar over een mislukte visvangst. Het is ook een aangrijpend verhaal over eenzaamheid. Dat laatste ontging mij en mijn klasgenoten volledig. Nu, na herlezing van The Old Man and the Sea, ter voorbereiding van een bezoek aan het Hemingway museum in Havana (maart 2015) begrijp ik het meesterwerk pas in zijn volle omvang.

The Old Man

Eerst het verhaal van de visvangst zelf:  de oude visser Santiago heeft 84 dagen lang geen vis gevangen. Dat is de reden waarom de leerjongen Manolin van zijn ouders niet langer met hem mee mag en zijn geluk moet beproeven bij andere vissers. Manolin is echter gehecht aan de oude man en bezoekt hem elke avond in zijn hutje, helpt hem met het binnenhalen van het materiaal, zorgt voor zijn eten en praat met hem over hun gezamenlijke passie: honkbal, en met name de Amerikaanse sportheld Joe DiMaggio. Santiago vertelt Manolin dat hij de volgende dag ver de Golf zal opvaren, omdat hij ervan overtuigd is dat hij deze keer een goede vangst zal hebben.

Zo vertrekt hij op de 85e dag, zet zijn lijnen uit, en inderdaad heeft hij midden op die dag een grote vis aan de haak. Het blijkt een grote marlijn, die hij niet binnen kan halen. Het dier is zelfs zo groot en sterk dat het zijn bootje dagen op sleeptouw neemt. Santiago geeft de strijd niet op en houdt twee dagen en nachten vol, tot hij gewond en uitgeput is. Hij heeft echter groot respect voor zijn ‘tegenstander’, die hij beschouwt als een ‘broeder’.

Op de derde dag begint de vis uit vermoeidheid om de boot heen te zwemmen en met zijn laatste krachten weet Santiago het dier tijdens een van zijn radeloze sprongen aan zijn harpoen te krijgen. Hij bindt de enorme vis vast aan de zijkant van de boot en gaat op huis aan, met het idee, dat hij hiervoor een fikse prijs zal kunnen krijgen, maar ook met de gedachte, dat eigenlijk niemand waardig genoeg zou zijn om dit dappere dier te mogen eten.

Op de lange weg terug naar de kust vallen haaien, aangetrokken door het bloed, het lichaam van de vis aan en een nieuw gevecht dient zich aan. Bij de verdediging van zijn vangst doodt hij een van de haaien, maar raakt daarbij zijn harpoen kwijt. Hij improviseert een nieuw wapen door zijn mes vast te maken aan een van de roeiriemen. Op die manier weet hij zeven haaien te verslaan. Inmiddels is echter van zijn vis alleen nog een karkas over.

Als hij de volgende ochtend eindelijk de kust bereikt, strompelt hij naar huis en valt daar uitgeput in een diepe slaap. Een groepje vissers, niet op de hoogte van Santiago’s reis, verzamelt zich rond zijn boot en bewondert de restanten van de grote vis.
Manolin, die al die tijd bezorgd op zijn terugkeer heeft gewacht, huilt van opluchting als hij de oude man in slaap vindt. Hij haalt koffie en een krant voor Santiago, en als de oude man wakker wordt, belooft Manolin, dat zij op de volgende reis weer samen zullen zijn. Als Santiago weer in slaap valt, droomt hij van leeuwen op de kust van Afrika.

Als in een Shakesperiaans drama volgt ergens in het verhaal van de oude visser de noodlottige omslag: euforie slaat om in diepe teleurstelling. De grootse en mooiste vangst van zijn leven wordt in een uitputtend gevecht langzaam verslonden door de haaien. Als de oude visser in Cojimar aankomt is alleen het geraamte over. Hij wil er niet naar kijken, zo groot is zijn ontgoocheling. Toevallig aanwezige toeristen wel: die denken in hun (contrasterend) onbegrip dat het om een haai gaat.

What’s that? She asked a waiter and pointed to the long backbone of the fish that was now just garbage waiting to go out with the tide.

“Tiburon” the waiter sais. “Eshark” He was meaning to explain what had happened.

“I didnt know sharks had such handsome, beautifully formed tails”.

“I didn’t know either” her male companian said.

Hemingway’s boat: de Pilar

De oude man en de zee is in de kern gebaseerd op een waar gebeurd verhaal dat rondzong onder de vissers van het Cubaanse plaatsje Cojimar (onder de rook van Havana) waar Hemingway veel mee optrok. Aangenomen wordt dat het karakter van de hoofdpersoon, Santiago, gedeeltelijk is gemodelleerd naar de Cubaanse visser Gregorio Fuentes. In 1928 ontmoette Fuentes Hemingway, die hem inhuurde om voor zijn boot  – de beroemde Pilar – te zorgen. Bijna 30 jaar lang deed Fuentes dienst als kapitein en zorgde ook voor de boot als (toen) Hemingway er niet (meer) was. Fuentes overleed in 2002 op 104-jarige leeftijd.

Het schip liet hij na aan de Cubaanse regering. Volgens eigen zeggen heeft hij het boek nooit gelezen.

In een voorstadje van Havana heb ik de villa waar Hemingway jarenlang in woonde bezocht en ook de Pilar kunnen bewonderen. In mijn verbeelding een groot jacht, in realiteit een klein bootje, wel zeewaardig.  Hemingway was er ten diepste mee verbonden. Hij is vier keer getrouwd geweest: alleen zijn boot bleef hij trouw.

Over Hemingway en zijn boot is onlangs een veel geprezen biografie verschenen van Paul Hendrickson met als sprekende titel Hemingway’s Boat (everything he loved in life, and lost). Hij beschrijft daarin episodes uit Hemingway’s leven gekoppeld aan zijn boot Pilar.Veel van Hemingways boeken hebben autobiografische elementen in zich. Hendrickson beschrijft die in detail (alleen niet voor The Old Man and the Sea). Ik denk echter dat het autobiografische ook geldt voor zijn laatste werk. Dat gaat mijn inziens over eenzaamheid van oude mensen (Hemingway zelf ?) en teleurstelling.  In diverse passages spreekt de oude visser nadrukkelijk over zijn eenzaamheid.

• No one should be alone in their old age, he thougt. But it is unavoidable.
• Why do old men wake so early? Is it to have one longer day ?
• He looked across the sea and knew how alone he was.
• But a cramp, he thought of it as a calambre, humiliates oneself especially when one is alone.
• The ocean is very big and a skiff is small and hard to see , the old man said. He noticed how pleasant  it was to have someone to talk to to instead of speaking only to himself and the sea.

Karakteristiek voor het boek vind ik de gesprekken die de oude visser met zichzelf voert. Hardop pratend tegen zichzelf geeft hij commentaar op de gebeurtenissen. De oude man is zich terdege bewust van dat trekje en heeft er een psychologische verklaring voor: eenzaamheid.

He did not remember when he had first started to talk aloud when he was by himself. (…) he had probably started to talk aloud, when alone, when the boy had left. But he did not remember.  (…).  But know he said his thoughts aloud many times since there was no one that they could annoy.

‘If the others heard me talking out aloud they would think that I am crazy’, he said aloud. But since I am not crazy, I do not care.

The Old Man and the Sea is geschreven in 1951 en uitgegeven in 1952. Het was het laatste grote werk dat Hemingway tijdens zijn leven gepubliceerd zou zien. Het boek werd in 1953 bekroond met de gerenommeerde Pulitzerprijs voor Fictie en droeg bij tot de toekenning van de Nobelprijs voor de Literatuur in 1954. Zelf kon hij de Nobelprijs in Zweden niet in ontvangst nemen als gevolg van een ernstig ongeluk. Bij het ​​ontvangen van de Nobelprijs benadrukte Hemingway in een schrijven de eenzaamheid en het isolement van de schrijver:

“Writing, at its best, is a lonely life. Organizations for writers palliate the writer’s loneliness but I doubt if they improve his writing. He grows in public stature as he sheds his loneliness and often his work deteriorates. For he does his work alone and if he is a good enough writer he must face eternity, or the lack of it, each day“^[11]

( “Schrijven, op zijn best, is een eenzaam leven. Organisaties voor schrijvers verzachten de eenzaamheid van de schrijver, maar ik twijfel of ze hem beter doen schrijven. Hij krijgt meer publiek aanzien als hij zijn eenzaamheid afschudt maar dikwijls gaat dan zijn werk achteruit. Immers, hij werkt alleen en als hij een goed schrijver is moet hij de eeuwigheid of het gebrek eraan elke dag onder ogen zien.”).

The sun also rises (Hemingway’s eerste meesterwerk)

Hemingway voelde zich verknocht aan Cuba. Het was zijn tweede vaderland geworden. Dood zal hij er niet gaan. Na de revolutie (1959) verlaat hij vroegoud en ziek het eiland en heeft het nooit meer terug gezien. Hij keert terug naar de VS (Idaho). Een jaar later wordt hij opgenomen in een psychiatrisch ziekenhuis (Mayo Clinic), waar hij een behandeling krijgt met zware medicijnen en elektroshocks (2x per week). Naast andere kwalen lijdt  hij aan dementie  en achtervolgingswaanzin (niet geheel ten onrechte omdat FBI-baas Hoover hem bespioneerde). Op 2 juli 1961 haalde hij ‘s morgens vroeg zijn jachtgeweer uit de wapenkast. Hij laadde het en haalde de trekker over. Zoals zijn vader, twee zussen en een kleindochter kwam hij,61 jaar,  onnatuurlijk aan zijn einde. Ook zijn jongste zoon, Gigi, een transsexueel, eindigde zijn leven in ontluistering. Hij overleed na een mislukt en turbulent leven volkomen doorgedraaid in een vrouwengevangenis in Florida.

Hemingway was een man met vele gezichten, sommigen beweren maskers. Hij was bij uitstek een macho: oorlogsveteraan, avonturier, jager op groot (Afrikaans) wild, diepzee visser en womanizer (John F. Kennedy kon nog wat van hem leren). Hij was in zijn tijd een internationale ster en permanent omgeven door (beroemde) mensen en de media. Hij leidde het leven van een gevierd schrijver  en jetsetter (geen drugs, wel heel veel drank).

Zijn leven kende ook keerzijden en diepe dalen. Hemingway heeft zijn leven lang strijd moeten leveren met zijn innerlijke demonen, vooral ’s nachts als hij dagenlang geteisterd werd door slapeloosheid of afschuwelijke nachtmerries. Een verloren strijd. Op het laatst ging de zon voor hem niet meer op.

—————————–

Santana – Samba Pa Ti

Nico Kemper, Paramaribo november 2012

Mij is gevraagd of ik mijn favoriete muziek song, zou willen toelichten met een waarom? Het werd al spoedig een reis door de muzikale geschiedenis van mijn leven.  Het ene na het andere lied, wat ik ooit had beluisterd op single, LP, of op een huidige CD, kwam in mijn gedachten voorbij en hoe meer ik er over nadacht hoe moeilijker werd de keuze voor mijn favoriete muziek nummer. Zo weg mijmerend in mijn muziek geschiedenis besefte ik,  dat de gedachten aan al die jaren van muziek, veel herinneringen en emoties bij me opriep. Je word je opeens bewust dat muziek  tijdloos en levendig is, in tegenstelling tot het leven.

Hoe dan ook, ik zal toch mijn favoriete liedje voor de dag moeten komen, al valt de keuze daarop niet mee.

In gedachten ga ik 44 jaar terug en zie ik me weer op de slaapkamer van mijn oudere broer zitten, om stiekem plaatjes te draaien op zijn pick-up. In eerste instantie waren het Buddy Holly, the Kinks, Roy Orbison, the Rolling Stones etc. die mij lieten weg dromen in de wereld van succes en adoratie.

Een paar jaar later, was ik veertien jaar oud en helemaal weg van de LP “Voor de overlevenden “van Boudewijn de Groot met o.a. Testament, Naast jou, Beneden alle pijl en Vrienden van toen. Stuk voor stuk geweldige en tijdloze teksten van Lennaert Nijgh, die ik vandaag de dag nog moeiteloos uit me hoofd kan meezingen. Nog steeds vind ik dit een van de beste Nederlandstalige  LP’s aller tijden.

Op mijn zestiende verjaardag, kocht ik vol trots mijn eerste Lp, voor 19 gulden een enorm bedrag voor mij in die tijd.  Het was naar later bleek, de volledig geflopte LP, “John Barleycorn must die” van de Traffick onder leiding van lead zanger Steve Winwood. Ik zelf heb de plaat grijs gedraaid en vond en vind de titel nummer nog steeds een mooi nummer, al was het alleen maar omdat het lied voortkomt uit een Ierse legende en iets van mystiek met zich meedraagt.

In de jaren erna was o.a. Dave Brubeck met “Take five“ voor mij een topper. Het  herinnert me aan de zomervakantie op Terschelling en m.n. aan bar “De stoep”  in het dorpje Midsland. Ook aan de The Eagles  “ One of this nights “ heb ik mooie herinneringen. Die draaiden we vaak toen we net op ons zelf woonde en m.n. in het weekend, als we gezellig s’avonds laat met vrienden aan de borrel zaten en tot diep in de nacht aan het kaarten waren.

Of  Fleetwood Mack met de LP “Rumours “ die we op vakantie, eind jaren zeventig in Frankrijk vaak draaiden.

“Rolover lay down”van “Status Quo” die half jaren ’70 tijdens de kermis in Edam, een enorme kraker was, is er ook een om in mijn herinnering in te lijsten.

Voor mij zijn dit stuk voor stuk  muzikale hoogte punten uit mijn verre verleden en waar ik fijne herinneringen aan beleef.

Ik was en ben een veelzijdige muziek liefhebber, waarbij mijn  belangstelling voor de muziek van “Van Morrison” en vooral voor de Chicago blues mijn voorkeur heeft.

Vanaf 2005 heb ik de muziek van de Amerikaanse blues zanger Keb’Mo leren kennen en deze voor mij fantastische muzikant is voor mij een ware ontspanning om naar te luisteren. Maar uiteindelijk heb ik de mooiste herinnering, aan een nummer van “Santana” uit begin jaren ’70, n.l. “Samba Pa Ti “ Ik zie mezelf weer in gedachten, 18 jaar oud en weer terug in mijn ouderlijk huis. Ik lig  heerlijk ontspannen op bank, met mijn hoofd op de schoot van mijn vriendin. Ze draait nog meer krullen in mijn haar, dan ik al heb en op de achtergrond speelt Santana  “Samba Pa Ti” We  creëren onze ideeën, maken mooie toekomst plannen en idealiseren het leven wat voor ons ligt.  Nu anno 2012, is het krullend draaiende vriendinnetje van toen, al 37 jaar mijn vrouw en nog steeds mijn grootse vriendin. Het ultieme geluk gevoel, heeft plaats gemaakt voor houden van en dat is voor mij een  rijkdom  van onschatbare waarde.

Vandaar dat “Samba Pa Ti” wat heel toepasselijk Samba voor jou betekent, mijn favoriete muziek nummer.

zie op youtube: Samab Pa TI

Groet Nico

Oh Carol, I’m but a fool

         Darling I love you

         Though you treat  me cruel

         You’ve hurt me and you make me cry

         But if you leave

         I will surely die!!!!!

Mijn tweede single was Fats Domino’s “When the saints go marching in”. Daarna Bob Luman met “Let’s think about livin’ . De vierde aanschaf was een curieuze: Uncle Satchmo’s Lullaby van Louis Armstrong met het schattige Duitse zangeresje Gitte.  Uit de Duitse film “La Paloma” van 1959 stamt dit ontroerende duet. 

         Ich sage gut Nacht

         I say goodnight

         Ich traüme von dir & I dream of you

Dank Youtube dat je de beelden voor ons bewaard hebt!!!

De dagen dat ik mijn platencollectie begon op te bouwen waren nog verwarrende tijden. Verscheidene invloeden verdrongen zich om mijn identiteit te gaan vormgeven. Er was de overgang van de jaren ’50 muziek. Snackbar Marja (puntzakje friet: 15 cent, een vierkant zakje kostte 25 cent, sauskeus mayo of piccalilly)  in de Jan Evertsenstraat had een jukebox tussen het warme en het koude buffet. Grote jongens met Zündapps compleet met vossestaart  joegen gillende meiden de portieken in, drukten ondertussen met jaloersmakende nonchalance E5 in en dan kwam-i weer: Loyd Price’s ”Rock Personality”.

Ik had een oudere buurjongen, Peter Schotvanger, waar ik grote bewondering voor had. Ik mocht een keer bij hem thuis komen. Peter dronk wodka uit een conische fles van het merk Relsky en draaide muziek van John Coltrane. Hij liet me op pijnlijke wijze voelen dat ik te laat was geboren, dat de jazz onbereikbaar was. Een trots lid van de beatnikgeneratie.  Hij had wellicht gelijk, ook al reisde ik later virtueel Dean Moriarty en Sal achterna over de route 66.

Neen, mijn muziek werd die van de Stones. Niet de Beatles, want die muziek werd zelfs door mijn moeder wel gewaardeerd en dat was de dolksteek voor onze fabfour. Een bondgenoot vond ik in Henk de Vries, mijn beste vriend die helaas te vroeg is overleden. Henk maakte elke woensdag een omweg naar school via de Utrechtse straat. Daar bevond zich toen al Concerto, de platenzaak van Amsterdam. Als service hadden zij vanaf  woensdag de top 20 van Engeland en cashbox top 20 van de VS in de vitrine hangen. Henk hield ons zodoende up-to-date. Het was nog niet zo eenvoudig om de nummers ook echt te horen. Popprogramma’s op de radio waren een zeldzaamheid: je had “Tijd voor teenagers” op de zaterdagmiddag, maar dan moest je nog verdomde snel naar huis fietsen van school om niet een groot deel te missen. En radio Luxemburg natuurlijk, maar dat kostte dan wel weer wat nachtelijke uurtjes.

Popmuziek: een eindeloze reeks herinneringen komt op. Het is een beetje als mijn boekenkast; je kunt er een hele ontwikkelingsgang in terug vinden.

 Here it comes again, that feeling… here it comes again!

Vrienden, kom vul mijn glas nog eens bij!!!

1962. Ik was net 16, zat op de middelbare school,en ontmoette haar op een dansavond in de Betuwe, de ex-fruitschuur van Nederland. Mimie kwam uit Heteren, een plaatsje dat onder VI-liefhebbers bekend staat als de plek waar Johan Derksen en ik citeer: een ellendige jeugd heeft doorgebracht. Vanuit mijn geboortedorp Renkum gezien, lag Heteren net aan de andere kant van de Rijn. Hemelsbreed een paar kilometer, maar in mijn jeugd een wereld van verschil. Eeuwenlang is de Rijn een taalkundige en culturele barrière geweest tussen de Gelderse vallei en de Betuwe. Waar nu brede snelwegen de verbindingen verzorgen, onderhield toen een eenvoudig pontje de connectie.

Ik was met mijn twee jaar oudere broer op de brommer naar de dansavond gereden en op de maten van de onverwoestbare hit van Anneke Grönloh Brandend zand ( “in korte tijd razend populair en bekroond met goud”: Wikipedia) danste ik voor het eerst met Mimie. Ze was wel ouder maar het klikte meteen. De zondagen daarna liepen we hand in hand langs de meanderende Rijn, en keken, gelegen in het gras, naar de voortploeterende rijnaken

Een ideale biotoop om Mimie eens lekker te knuffelen. Helaas ontbrak me de moed. Als jongetje uit een katholiek milieu, met op de lagere school negens op het rapport voor Catechismus-les, speelde het zesde gebod Gij zult geen onkuisheid begeren ook nog eens in mijn onderbewustzijn mee als waakhond.
Het moet gezegd worden dat Mimie mij, na afloop van elke zondagse wandeling, uitbundig prees voor mijn sportieve houding. “Andere jongens zijn niet zo”. Later, toen ik Mimie uit het oog verloren was, begreep ik dat haar compliment eigenlijk een aansporing was om – net als de andere jongens – ook de koe eens ferm bij de horens te pakken.

Aan mijn ontluikende liefde kwam abrupt een einde. Collega’s {fabrieksarbeiders} van mijn vader uit de Betuwe hadden tegen hem gezegd, dat Mimie behoorlijk losbandig was en “het” graag deed met buschauffeurs, die toen nog van die prachtige uniformen aan hadden. Zelf zag ik daar – met het oog op de toekomst – geen onoverkomelijk bezwaar in, maar dat kon ik niet zeggen tegen hem. “In plaats van dat gedoe moest ik me concentreren op school”.

Ik bleef Mimie, ondanks mijn vader, toch nog stiekem ontmoeten, maar op een noodlottige zondag, liep ik niets vermoedend met Mimie regelrecht in de armen van mijn tante, die met haar man een zeven kinderen, toevallig op het pontje stond te wachten en was het definitief gedaan met mijn excursies langs de Rijn.

Mimie verloor ik uit het oog, niet uit het hart. Wekenlang leende ik zaterdags de brommer, een Puch, van mijn broer, gooide er een liter benzine in, en doorkruiste zenuwachtig Heteren, hopend op een enkele glimp.

Ik heb Mimie nooit meer gezien!.

Een paar jaar later is mijn broer haar wel letterlijk tegen het lijf gelopen en heeft, volgens eigen zeggen, in een garage op de motorkap van een oude auto de liefde bedreven. Een act waar Bruce Springsteen wereldberoemd mee is geworden, denk ik soms verzoenend.
But I remember us riding in my brothers car
Her body tan and wet down at the reservoir
At night on them banks I’d lie awake
And pull her close just to feel each breath she’d take. ( The river)

Als Mimie nog leeft moet ze eind zestig zijn. Misschien kwiek, misschien gebrekkig. Misschien, nee zeker, met prachtig, zwart geverfd, haar: het privilege van dames op leeftijd waar zij zeker gebruik van zou maken.

Neem Griekenland en de Grieken, de noeste grondleggers van onze Westerse beschaving. Nog niet zo lang geleden door een rechtse Franse minister van Binnenlandse Zaken geprezen als het beste wat de mensheid ooit overkomen is. Vanzelfsprekend fel betwist door de linkse oppositie, maar dat zoeken de Fransen zelf maar uit.

Over Griekenland ben ik bijna mijn hele leven meer dan positief geweest. Vissoep, eilandjes, een prachtige zee en van die witte pittoreske huisjes en kerkjes tegen een fel blauwe hemel. Hier en daar in het weidse panaroma een plukje kaartende oude mannetjes. Zo moet  het Paradijs er ongeveer uitgezien hebben. In een weekend is het beeld als de spiegel van Richard11 in gruzelementen gevallen. De oude, pijprokende drinkebroertjes zijn ontmaskerd als hardcore luiwammesen, die vanaf hun vijftigste, de pensioengerechtigde leeftijd daar, aan het kaarten zijn, terwijl wij - ook voor hen -  de broekriem moeten aantrekken en binnenkort tot onze zeventigste op kantoor zitten.

Een grote schande en dan hebben we het nog niet eens over de ongeboren jeugd van de zeer nabije toekomst. Die kan volgens wetenschappers wel 1000 jaar worden en… zal dus al die tijd met de Grieken moeten leven. Je zou weigeren de baarmoeder uit te kruipen.

Achteraf bezien hadden de oude Romeinen het nog niet zo slecht. De kunst is lang, het leven kort dichtte Horatius. Hoe kort eigenlijk? Daar geeft hij ergens zelf antwoord op:

Venus, bind je de strijd weer aan
die reeds lang was gestaakt? Spaar me, o spaar me toch
Ik ben niet wie ik was als knecht
van de dierbare Cinara. Nu ik al vijftig word
wrede moeder van zoete lust,
moet je mij niet doen buigen onder je zachte bewind;
stram van jaren ben ik, ga heen
waar een jongere man smekend roept om je komst.

Op je vijftigste reeds een oude man, hoe anders tegenwoordig. Wie na zijn zestigste niet aan een tweede of derde leg begint, heeft de boot gemist. Op een mooie zomerdag zie je in het Vondelpark meer mannen van middelbare leeftijd achter de kinderwagen lopen dan jonge vrouwen. Forever Young.  En de toekomstige 1000-jarigen! Hoe zal hun leven en reproductie eruit zien?
Om mee daar mee bezig te houden, voel ik me te oud voor. Wel denk ik dat in China tegen die tijd het 1-kind programma is ingeruild voor de nul-groei.

” Whitney Houston’s unexpected departure from this Earth, and the deafening stream of praise from nearly all quarters of the globe–from fans, fellow musicians, the star-studded attendees of Clive Davis’s Grammy Party, held Saturday night in the same hotel in which she died hours earlier–left no doubt. She was deeply loved, and will be deeply missed.

And her career résumé, cut and pasted to nearly every well-meaning obituary because of its vast and impressive bulk, was, without question, eye-opening. And, to be fair, unprecedented.
It was no wonder, then, that Sunday night’s Grammy Awards program seemed less a celebration of the ongoing and still burgeoning career of British singer Adele than a long and sentimental tribute to the suddenly dead, suddenly gone, troubled singer Houston–who years earlier seemed the music industry’s very brightest hope.
Still, the question remains: Despite the accolades, the massive record sales, the radio hits, the video hits, the movie hits–exactly how good was Whitney Houston?

It’s not a small question, and not an easy one to answer.

If “good” is defined as a function of overall record sales and public recognition, who on Earth can argue? According to the often-inaccurate-but-not-too-bad-in-terms-of-the-big-picture Wikipedia, Houston was a staggering record-breaker: Guinness World Records apparently lists her as “the most awarded female act of all time,” among her credits are two Emmy awards, six Grammy awards, 30 Billboard Music awards, and 22 American Music awards, part of what is said to be a “total of 425 career awards as of 2010.” Clearly, “Friday” will be only the beginning of new contender Rebecca Black’s quest to attain similar heights.

No less importantly, Houston set a freakish amount of Billboardchart records during the run she enjoyed since her 1985 debut album Whitney Houston. Most of them have been dutifully listed in the obituaries that have appeared since her passing; suffice to say that she is credited with selling “over 170 million albums, singles and videos worldwide,” and that doesn’t begin to touch what’s been shared via downloads, the original Napster, and those peculiar regions of the world where cloned CD-Rs cost less than a dollar because publishing royalties aren’t exactly a major priority.

And in fact, the two paragraphs above are the major problem.

Whitney Houston’s rise to prominence directly coincided with some of the very same aspects of the music industry that, in 2012, is close to bringing it to its knees. If one is willing to accept that she was immensely talented and had an absolutely marvelous voice, which this writer does, one must also consider the following industry trends, most of which directly coincide with Houston’s rise to fame:

1) Houston was the recipient of enormous record company publicity: In this writer’s possession is at least one Whitney Houston calendar (I could swear I’ve got two, somewhere, but this came later), part of a promotional boxed set her label Arista offered up in 1987 to promote her upcoming albumWhitney. Titled Portfolio, the set included an album, a calendar, postcards, a songbook, and, if you were me at the time, a personal note from the label publicist implying that the singer was of the highest internal priority. She also was quite an attractive model in earlier days.

2) Houston’s material often seemed random, the work of a committee first and foremost looking for radio hits:Houston’s rise to fame directly coincided with the conspicuous “rebirth” of professional songwriters who penned hits for a living and never really entered the performing sphere–people like Michael Masser, who co-penned her early hits like “Greatest Love Of All” and “Saving All My Love For You,” the later in fact with Gerry Goffin, who did the same trick years earlier with former co-writer (and former spouse and later performer) Carole King. Nothing wrong with this–in the end, the song always wins–but historically at odds with the singer-songwriter figures that had previously been the late-’60s tradition.

3) Houston’s résumé would later become her defining point: Upon her massive success, the singer’s label boss Clive Davis would often refer to her less as an artist than as a stunning sales record-setter. Though lip-service would be paid, her real art (with his help, though that was politely unspoken) came via her ability to–with the proper selection of song and the proper selection of producer–construct a virtually “perfect” song that would swiftly rise to the top of the charts, gain airplay in as many formats as possible, and offend nobody. Whitney Houston’s songs did not define her; she was a near-perfect human “instrument” that, like the best keyboards of the day, would not go out of tune or detract from the overall package: A finely selected and produced song guaranteed to offend as few people as possible.

4) Houston’s career “branched out“: Few would contend that the singer’s appearance in The Bodyguard, which brought her praise and staggering record sales thanks to her cover of Dolly Parton’s “I Will Always Love You,” was a less than astute move, but still it signaled a departure from her pure musical focus to…other, broader areas. During the ’90s, the other areas would include movies such as Waiting To Exhale and The Preacher’s Wife–which, whether perceived as marketing vehicles for their accompanying soundtrack albums, or vice-versa, removed her from her status as a “pure” musician and jettisoned her into that scary realm of “pop culture figures.” The culmination came via 2005′s horrendous “Being Bobby Brown” Bravo TV series, which offered the public much more than they ever wanted to see about their mythical pop goddess and her questionable taste in men and appropriate onscreen behavior. In short: Whitney Houston was an early pioneer in displaying exactly why reality TV was despicable in theory and in actual execution. A literal career-killer.

5) Live by the sword, die by the sword: Absolutely no one would dispute that Ms. Aretha Franklin–coincidentally Whitney Houston’s godmother–is, and has always been, the true Queen Of Soul. Her work has largely been impeccable. And yet with very few exceptions–perhaps relevantly during her protracted stint at Clive Davis’s Arista Records–she has rarely been viewed as an artist in search of a hit, an artist whose reputation was purely a function of her ability to set sales records or reach the top of the charts. She remains a legend. Houston, whose power ultimately was projected as a function of her sales ability, always suffered in comparison. Franklin’s stunning ability to pull notes out of nowhere and send shivers up your spine–typified in the ’60s via hits like “Respect”–might have been equaled by Houston in terms of raw ability, but on the basis of the latter’s many albums, and the committee at her label that saw fit to ultimately release them, one gets the impression that she was encouraged not to go too “out there” for fear of upsetting the general public. As a result, when we praise Aretha Franklin, we now speak in terms of her raw ability; when we praise Whitney Houston, we speak in terms of her record sales. And a lot of people who buy records are stupid. And rarely play them more than a few times.

6) Whitney Houston caused “American Idol”: Once, absolutely no one in their right mind had any idea what the term “melisma” meant–hint, according to our good buddies at Wikipedia, it’s “the singing of a single syllable of text while between moving between several different notes in succession”–but rest assured that between Whitney and her conspicuously inferior successor Mariah Carey, most of America now assumes being a “good singer” involves acrobatic vocal skills that express little other than genetic ability and virtually zilch in terms of emotion, soulfulness, or ability to connect with fellow humans. It’s why most contestants on “American Idol”and other similar reality music shows are embarrassing and painful to watch, let alone listen to. To be blunt: They suck, and Whitney’s pretty much to blame.

Remove the very concept of record sales and “cultural phenomenon” from the career path of Whitney Houston, and you’ve got an artist who perhaps enjoyed a few years of a positive critical reception before her work was regarded as the bland output of an artist who was subservient to a label that insisted her work offend as few people as possible while simultaneously mildly please many, many more.

Though she’s now regarded as a superstar whose work by definition was geared toward the masses, Houston, in her very earliest work, offered a tantalizing glimpse of a very capable singer who–were her life choices different–might have ended up in another place entirely.

Hours after her death, various clips of one of her first vocal performances surfaced, and to those unfamiliar, it’s moving indeed.

In 1982, when she was only 19, the singer appeared on a marvelous recording by the band Material, whose album One Down–released on Elektra Records in 1982–also featured legendary jazz saxophonist Archie Shepp, who appears with Houston on this moving version of “Memories,” penned by British band Soft Machine more than a decade earlier. It’s a beautiful, moving version of the song–and for one of very few times in her career, indeed, before she’d actually signed her first record deal–it displays the singer in all her glory, pursuing art rather than hit-making, of reaching the greatest audience possible. Its message, even more ironically, has even greater relevance today. Give it a listen.”

 In een opwelling kroop ik zaterdagsavonds laat halverwege het verhaal achter de computer om wat muziek te downloaden. Met name een song van Amy Winehouse, Monkey Man, oorspronkelijk van de Britse popgroep The Specials. Voor de kenners waarschijnlijk niet haar beste song maar voor mij een juweeltje. Op Youtube ook het nummer opgezocht en in diverse uitvoeringen bekeken, waarin je Winehouse  van een zelfverzekerde  performer ziet verworden tot een junkie.

Na deze dosis “arbeidsvitaminen” tot me genomen te hebben, kroop ik onder de wol.

Zondagmorgen. In alle media grote koppen over de tragische dood van de Amerikaanse popdiva Whitney Houston. 48 jaar. Waarschijnlijk overleden aan een combinatie van medicijnen en overmatig alcohol gebruik. Een van de groten uit de recente popgeschiedenis en een vrouw die als Amy Winehouse haar laatste dagen als junkie sleet. Je gaat ermee naar bed en je staat ermee op.

Om de een of andere reden greep haar levenseinde me aan, en heb ik de hele dag het internet afgestroopt. Waarom? Uren aan muziek heb ik sinds jaar en dag op mijn Ipod staan maar nimmer een nummer van Whitney Houston. Ze heeft me in tegenstelling tot haar tante Dionne Warwick nooit erg kunnen bekoren, behalve met het vrolijke nummer I Wanna Dance with Somebody …..

In mijn jonge jaren, lang geleden, was ik een groot liefhebber van rauwe, zwarte Rock and Roll, maar af en toe een ballad van Dionne Warwick kon er wel tussendoor: Anyone who had a heart bijvoorbeeld.
Vanwege mijn oude liefde voor Warwick bleef ik het getroubleerde leven van Houston oppervlakkig volgen. Haar verslavingen, afkicken, vechthuwelijk en wanhopige pogingen om weer terug te komen. Haar verval, uitgestrekt over jaren, duurde bijna even lang als haar glorietijd. Ook hiervan zou geen detail onbelicht blijven.  She didnot have the luxury of dancing with her daemons in private, as most of us do.

Houston had ooit een dijk van een stem. Orpah Winfrey  sprak haar in een beroemd interview aan als The Voice en had het over An American treasure, waar zij onverantwoord mee omsprong. Dit Geschenk van God moest zij koesteren voor de hele natie. Houston knikte instemmend en deed het tegenovergestelde.

Whitney Houston had  behalve een fenomenale stem ook  een bijzonder fraai uiterlijk, op zijn Amerikaans vervolmaakt  door weelderige pruiken, uplifts en moderne  (photoshop) technieken. Een stralende zwarte godin die de pech had tegen iemand  aan te lopen waarmee ze in de goot terecht kwam.

De laatste jaren van haar leven maakte Houston geen muziek meer. Wel verscheen ze een seizoen lang met haar toemalige man Bobby  Brown in een reality show – Being Bobby Brown - die voor velen het toppunt van wansmaak was. The show which offered the public much more than they ever wanted to see about their mythical pop goddess and her questionable taste in men and appropriate onscreen behavior. Zelf was ze er in interviews  niet  ontevreden over. De show bracht ons dichter bij elkaar zei ze eens. We bemerkten, dat we ook gewone mensen waren. Een man, een kind, een huis. Misschien wel haar grootste ideaal.
Whitney Houston is 48 geworden. Op de klanken van de muziek naar de hoogste top van de Olympus gezweefd, geluidloos naar de diepste afgrond afgedaald. A Voice of Triumph, the Queen of Pain (NYT).